Atelier Chris Maene, een van de grootste ateliers voor pianobouw in Europa

Het atelier groeide organisch uit het familiebedrijf. Toen Chris Maene in 1973 in de zaak van zijn ouders stapte, was er al een werkplaats voor restauraties en herstellingen, en ook Albert Maene zette al stappen in de instrumentenbouw. Chris' fascinatie voor historische instrumenten dreef hem verder: hij wilde niet alleen piano's verkopen, hij wilde ze begrijpen — van binnenuit, van boven tot onder, van klank tot mechaniek. In 1984 nam Chris de leiding van Piano's Maene over. Vijf jaar later, in 1989, opende hij een nieuw, volledig ingericht atelier voor instrumentenbouw en restauratie. Hij selecteerde specialisten die hij naar de grootste centra van pianobouw in Europa stuurde: Hamburg, Berlijn, Parijs, Polen en Tokio. Elke medewerker draagt zijn eigen expertise bij — houtbewerking, snaarwerk, toetsenmechanisme, lakken, stemmen. Samen vormen ze een team dat nergens anders op dit niveau bestaat in Europa. Vandaag combineert het atelier ambacht, vakmanschap en moderne, innovatieve technologie. Zo beschikt het atelier over 3D CAD-software, horizontale en verticale vlakpersen, en alle infrastructuur voor de meest complexe bouw- en restauratieprojecten. Het is een plek waar traditie en technologie elkaar versterken — waar een Beethoven-replica dezelfde toewijding krijgt als een moderne concertvleugel voor een topsolist. 

De activiteiten van het atelier zijn in de vier onderstaande pijlers onder te brengen : 

Chris Maene bouwde al op zijn eenentwintigste zijn eerste replica van een historisch instrument: een kopie van een fortepiano van Dulcken uit 1794. Die eerste bouw zette de toon voor een leven lang historisch onderzoek en ambachtelijke reconstructie. Het atelier is wereldwijd erkend als referentie voor de bouw van historische pianofortes — instrumenten zoals Mozart, Beethoven, Schubert en Chopin ze kenden. Die instrumenten klinken fundamenteel anders dan de moderne concertvleugel: transparanter, slanker van toon, met een intimiteit die de muziek van hun tijd dichter bij haar oorsprong brengt. Het uitzonderlijke aan het Atelier Chris Maene is de combinatie van grondige historische kennis, directe toegang tot originele instrumenten uit de Chris Maene Collection, en de technische capaciteit om replica's te bouwen die geschikt zijn voor concertgebruik en wetenschappelijk onderzoek. Elk instrument wordt vooraf uitgebreid gedocumenteerd en in overleg met musicologen en uitvoerende kunstenaars ontworpen.

In 2015 stelde Chris Maene een vraag die niemand 150 jaar lang had durven stellen: waarom bouwen we nog steeds kruissnarige concertvleugels? Sinds 1859 is het gekruiste snaarprincipe de standaard — maar is het ook het beste? Na uitgebreid historisch en akoestisch onderzoek besloot hij dat rechtsnarige instrumenten een waardig alternatief zijn. Het resultaat was de Chris Maene Straight Strung Concert Grand: een moderne rechtsnarige concertvleugel, waarbij de bassnaren niet over het middenregister lopen zoals bij kruissnarige piano's, maar evenwijdig. Het effect op de klank is onmiddellijk hoorbaar: elk register klinkt helder en eerlijk op zichzelf, tonen vermengen zich niet, de bas is transparant en de hoge registers zijn kristalhelder — zonder het 'sausje' dat kruissnarige piano's over alle tonen leggen. De eerste exemplaren werden gebouwd voor werelddirigent en pianist Daniel Barenboim, die het instrument onmiddellijk omarmde. Hij bespeelde de Barenboim Concert Grand — zoals het instrument aanvankelijk heette — in uitvoeringen met het Wiener Philharmoniker in de Wiener Musikverein, en deelde zijn enthousiasme wereldwijd. Sindsdien bouwt het atelier jaarlijks een aantal rechtsnarige vleugels in verschillende modellen en maten — van de grote CM//284 voor professionele concertzalen tot de Parlor Grand CM//200 voor de thuisgebruiker die het beste wil. Elk instrument wordt volledig met de hand gebouwd in Ruiselede, met de allerbeste materialen.

"Chris heeft het lef van een kunstenaar, omdat hij er een is — en ook een consummaat vakman." — Rafael Viñoly, architect, over Chris Maene

In 2021-2022 ging Chris Maene nog een stap verder in samenwerking met de wereldberoemde architect Rafael Viñoly (New York). Samen ontwikkelden ze de Maene-Viñoly Concert Grand: een rechtsnarige concertvleugel met een ergonomisch gebogen klavier dat de natuurlijke boogbeweging van de armen volgt. Het instrument werd in juli 2022 in wereldpremière gebracht op het Verbier Festival door pianist Kirill Gerstein, en werd nadien o.a. gespeeld in Carnegie Hall in New York door Jonathan Biss. In 2023 lanceerde het atelier ook de Chris Maene Concert Pedal Piano — een rechtsnarige vleugel met geïntegreerd voetklavier, ingehuldigd door Roberto Prosseda bij de Concerts d'Automne in Tours.

Naast het bouwen van nieuwe instrumenten en replica's is het atelier een erkend restauratiecentrum voor historische toetsinstrumenten. Van antieke fortepianos uit de 18de eeuw tot 19de-eeuwse concertvleugels: het atelier beschikt over de kennis, de gereedschappen en de materialen om elk instrument terug tot leven te brengen — met respect voor de originele bouwprincipes en het historische karakter. Restauraties worden uitgevoerd in nauw overleg met de opdrachtgever en, waar relevant, met musicologen of conservatoren. Het atelier werkt regelmatig samen met musea, conservatoria en universitaire onderzoeksgroepen die historische instrumenten willen inzetten voor concertgebruik of wetenschappelijk onderzoek. Enkele voorbeelden : Restauratie van de originele Steinway Concertvleugel (1876) van Richard Wagner, in opdracht van het Wagner Museum in Bayreuth, restauratie van de pianoforte Nannette Streicher née Stein (Wenen, 1805) van Jean Sibelius, in opdracht van het Sibelius Museum in Turku, Finland, restauratie van de Steinway Concervleugel van Koningin Elisabeth, ...

Door onze kennis van de bouw en geschiedenis van klavierinstrumenten, kunnen we maximaal inzetten op maatwerk en bespoke instrumenten. Elk instrument kan op maat worden gebouwd — naar de akoestische voorkeur, de esthetische smaak en de specifieke wensen van de opdrachtgever. Of het nu gaat om een bijzondere houtsoort, een unieke lakkleur, een aangepaste toetsgewichting, een klavier met smallere toetsen of een specifieke klankconfiguratie: het atelier bouwt het. Die filosofie van maatwerk heeft al geleid tot uitzonderlijke samenwerkingen. De Maene-Viñoly Concert Grand was een meerjarig designproject waarbij het gebogen klavier niet alleen een visueel statement was, maar een akoestisch en ergonomisch geïntegreerd geheel. Of wat dacht je van een piano met een kast in plexiglas en geïntegreerde led verlichting? Elk nieuw project drijft het atelier tot nieuw denken. Maatwerkopdrachten zijn niet voorbehouden aan grote namen. Iedereen die een instrument wil dat écht op maat is — van finish tot mechaniek — kan contact opnemen met het atelier voor een eerste gesprek.